Brieven, rekeningen, recepten en gedichten: het familiearchief Van Ewsum bevat veel meer dan grote historische gebeurtenissen. De stukken vertellen ook hoe mensen hun huishouden regelden, met elkaar omgingen en hun zorgen op papier zetten. Alleen is een handschrift van eeuwen geleden voor een hedendaagse lezer vaak moeilijk te ontcijferen.
Groninger Archieven gebruikt daarvoor Transkribus, een systeem dat handgeschreven tekst herkent. Het levert een eerste transcriptie op. Medewerkers controleren en verbeteren die vervolgens. De computer neemt het historische leeswerk dus niet volledig over, maar maakt een begin waarmee mensen verder kunnen.
Het archief bestrijkt de veertiende tot en met de zeventiende eeuw. De documenten lagen ongeveer driehonderd jaar in een houten kist op de zolder van het Groningse stadhuis, waar die in 1893 werd teruggevonden. Dankzij het ontsluiten ervan wordt materiaal dat lang moeilijk toegankelijk was, beter leesbaar.
Een actuele aanleiding is de tentoonstelling ‘Macht, drama en alledaagse dingen’ in Havezate Mensinge in Roden. Die belicht het zestiende-eeuwse deel van het familieverhaal en loopt tot en met 13 december.
Het werk aan het archief begon eerder; niet alles is nu ineens ontcijferd. Ook het streven naar minder dan tien procent herkenningsfouten is een doel, geen voltooid resultaat. De winst zit in de combinatie: techniek helpt de letters lezen, historici bewaken wat er werkelijk staat.